| Kontakt | Dokumenty | Współpraca z firmami | Projekty |

Historia  


                                                                            

„Pióro”, KAJ i ,,Kamena” to nasza domena - artykuł Justyny Dederko
Jaki był KAJ? — wspomnienia Bolesława Błaszczuka absolwenta Liceum Pedagogicznego z 1949 roku
Dzieje budynku szkolnego - artykuł Włodzimierza Mischke
Historia szkoły - artykuł Włodzimierza Mischke
Najważniejsze osiągnięcia i wydarzenia szkoły ostatnich lat (do 2013 r.) - artykuł Włodzimierza Mischke

Historia szkoły w latach 1964-2006

Opracował: Włodzimierz Mischke

Dla łatwiejszego zrozumienia i przejrzystości faktografii historii szkoły możemy podzielić jej dzieje na dwa okresy tj. pierwsze lata działalności ZSZ nr 2 przy ulicy Lubelskiej 17 w Chełmie przypadające na lata 1964 - 1970 i dalsze losy placówki szkolnej do dnia dzisiejszego, po zaistniałej przeprowadzce do obecnego gmachu przy ulicy Reformackiej 13.

Pierwsze lata....

Był to okres trudny dla funkcjonowania nowej szkoły, szczególnie ze względu na poważne trudności lokalowe. Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2 rozpoczęła pracę dnia 1 września 1964 roku w starym budynku po Technikum Ekonomicznym przy ulicy Lubelskiej 17. Budynek, niegdyś czynszowa kamienica, adoptowany został na pomieszczenia szkolne dysponując pięcioma salami lekcyjnymi. Twórcą i duchowym sprawcą założenia szkoły był jej pierwszy dyrektor Zbigniew Dulski (dyrektorował w latach 1964-1968), pracownik resortu oświaty w Chełmie na stanowisku podinspektora. Stworzenie nowej szkoły na terenie Chełma w regionie rozwijającego się przeZbigniew Dulskimysłu rolno - spożywczego zapewniło znaczny sukces nowej placówce, która zaczęła kształcić wykwalifikowanych pracowników z zakresu gastronomii, przetwórstwa owocowo-warzywnego i piekarnictwa. W pierwszym roku szkolnym 1964/65 otwarto pięć oddziałów o specjalności, przetwórstwo owoców i warzyw (dwa), kelner, kucharz i piekarz. W roku następnym przybyły nowe trzy klasy, w tym nowa specjalność przetwórstwo mięsne (masarz). Uczniów w szkole było 330, rozlokowanych w ośmiu klasach a grono pedagogiczne liczyło dziewięciu etatowych, stałych nauczycieli i siedmiu dochodzących. Ze względu na trudne warunki lokalowe, w roku szkolnym 1966/67 ponownie utworzono jedynie trzy klasy pierwsze, powiększając liczbę oddziałów do 11 (ogółem uczniów 419),zatrudniono trzynastu pracowników etatowych i dziewięciu dochodzących.
Trzeci rok działalności szkoły był szczególny, gdyż organizowano pierwszą studniówkę dla klas trzecich zawodowych (w styczniu 1967) w Domu Kultury (PDK). Natomiast w czerwcu odbyły się pierwsze egzaminy młodzieżowe z praktycznej nauki zawodu. Przeprowadzono je w zakładach, w których uczniowie odbywali praktyki. Dla kierunku przetwórstwa owoców i warzyw był to – Zakład Przetwórstwa Owocowo – Warzywnego w Chełmie, dla specjalności kelner – PSS „Violetta”, piekarza – piekarnia PSS, kucharza – szkolna pracownia gastronomiczna. Klasy przetwórstwa mięsnego praktykowały w Spółdzielni Pracy Przemysłu Spożywczego ”Wyzwolenie„. W roku szkolnym 1966/67 powierzono funkcję zastępcy dyrektora inż. T. Bidzie a na stanowisko zastępcy kierownika praktyk szkolnych zaangażowano Panią Bogumiłę Szałaj.
Po trzech latach nauki szkołę opuścili pierwsi absolwenci; 37 kelnerów, 16 piekarzy, 69 specjalistów od przetwórstwa owoców i warzyw. W działalności artystycznej i wychowawczej szkoły znacząco angażował się Szkolny Zespół Dramatyczny pod opieką kierowniczki zajęć pozalekcyjnych Pani Alicji Paluch. Zespół ten na uroczystość zakończenia roku szkolnego w 1967 przygotował i wystawił sztukę „Majstra i czeladnika” Józefa Korzeniowskiego, która grana była w Domu Kultury w Chełmie. Swoje zainteresowania twórcze uczniowie mogli rozwijać w Szkolnym Klubie Młodzieżowym, otwartym w październiku 1967 roku.

Kształcenie dorosłych...

ZSZ nr 2 oprócz kształcenia młodzieży organizowała od początku swojego funkcjonowania zaoczne kształcenie dla dorosłych, które prowadzone było nieprzerwanie również po przeprowadzce na Reformacką i po zmianie szyldu na ZSZ nr 4.
Nałęczowska Filia Zasadniczej Szkoły Handlowej jako Wydział Zaoczny dla Pracujących otwarta została we wrześniu 1965 przy ZSZ nr 2. Następnie we wrześniu 1971, otwarte zostało Liceum Ekonomiczne na podbudowie zasadniczej szkoły handlowej. Do obu szkół rekrutowano pracowników Centralnej Rolniczej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” (CRS). Zajęcia dydaktyczne odbywały się w sobotę i niedzielę. W ciągu 12 lat istnienia Filii (lata 1965-77), ukończyło Zasadniczą Szkołę Handlową – 604 absolwentów, a Liceum Ekonomiczne – 154, z których 117 otrzymało maturę. Filią kierował dyrektor Longin Okoń a kadra nauczycielska wywodziła się m.in. ze szkoły przy Reformackiej. Długoletnia współpraca z macierzystą placówką Filii – z Zespołem Szkół Ekonomicznych CZSR w Nałęczowie zakończona została w czerwcu 1977 roku.Longin  Okoń
Oprócz sprzedawców zdobywających wiedzę w klasach CRS w 1966 utworzono klasę kelnersko-kucharską zorganizowaną przez Uniwersytet Robotniczy. Grupie pracowników gastronomicznych rozplanowano materiał nauczania szkoły zawodowej na okres 13 miesięcy, z zajęciami w każdą niedzielę oraz przez jeden miesiąc wakacyjny.
Również w ramach Uniwersytetu Robotniczego utworzono w 1970 roku cztery oddziały obuwnika na potrzeby budującej się w Chełmie zakładów obuwia. Od września 1971 otwarto Zasadniczą Szkołę Skórzaną dla Pracujących Chełmskich Zakładów Obuwia im. PKWN a od września 1973 Technikum Przemysłu Skórzanego dla Pracujących. Nauka w technikum planowano na 3 lata.
Jeśli chodzi o specjalność zawodową związaną z zakładami obuwia, ten kierunek zawodu w szkole się długo nie utrzymał. Miejsce obuwnika zajęły nowe zawody; produkcja szkła i wyrobów szklanych oraz zdobnik szkła. W kierunkach tych kształcono młodzież pracującą po utworzeniu we wrześniu 1974 przyzakładowej szkoły pod nazwą Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla Pracujących Lubelskich Hut Szkła w Chełmie Lubelskim. Duże powodzenie powyższej specjalności zawodowej ułatwiło powołanie w 1978, Zaocznego Technikum Przemysłu Szklarskiego Zjednoczonych Hut Szkła Gospodarczego i Technicznego „Vitropol” w Sosnowcu Lubelskich  Hut Szkła w Lubartowie w Zespole Szkół Zawodowych nr 4 w Chełmie. Szkoła kształciła w specjalności technologia szkła na podbudowie programowej zasadniczej szkoły zawodowej. Na podbudowie programowej szkoły zawodowej utworzono również w 1978 Zaoczne Technikum Spożywczo- Gastronomiczne, które kształciło w kierunku gastronomicznym w specjalnościach; przetwórstwo mięsne i piekarstwo. Absolwentom szkoły zawodowej o kierunku przetwórstwo owoców i warzyw, które cieszyło się dużym zainteresowaniem młodzieży od samego początku istnienia szkoły, umożliwiono dalszą naukę w Zaocznym Technikum Chemicznym otwartym w 1967 roku. W trzy lata później w ZSZ nr 2 odbyła się pierwsza matura, absolwenci technikum odebrali dyplom technika technologa.
Od roku 1971 otwarto Ośrodek Doskonalenia Zawodowego Zasadniczej Szkoły Zawodowej Dokształcającej nr 2 przy Reformackiej 13, który funkcjonował do roku 1976. Łącznie ODZ ukończyło w latach 1971-75 około 3 tysiące młodzieży pracującej.   
Przeprowadzka na Reformacką - rozpoczynająca nowy rozdział w historii szkoły                                                
Z dniem 1 września 1968 nowym dyrektorem ZSZ nr 2 został Longin Jan Okoń – poeta, nauczyciel, czołowy działacz regionalny Ziemi Chełmskiej (dyrektoruje od  IX 1968 do początku 1982).  Był on już wcześniej związany z murami reformackiej szkoły. Po II wojnie światowej, uczęszczał do Liceum Pedagogicznego. Pod jego kierownictwem ZSZ nr 2 w roku 1970 przeniósł się do budynku przy ulicy Reformackiej 13, gdzie mieściło się Studium Nauczycielskie. Przejęty budynek znajdował się w poważnej dewastacji i wymagał natychmiastowego remontu kapitalnego, który zrealizowano do roku 1975. Warunki lokalowe szkoły uległy znacznej poprawie, ale nie w stopniu zamierzonym. Szkoła Ćwiczeń przemianowana na obecną Szkołę Podstawową nr 10 funkcjonująca wówczas na zasadach sublokatora, rozszerzyła w tym czasie swoje oddziały, poważnie uszczuplając ilość sal lekcyjnych szkole zawodowej.
Dnia 1 września 1973 utworzono zbiorczy zakład szkolny o nazwie; Zespół Szkół Zawodowych nr 4 (ZSZ nr 4). W skład szkoły wchodziły wówczas:
- Wydział Dokształcający w ZSZ nr 2
- Technikum Przemysłu Spożywczego na podbudowie zasadniczej szkoły zawodowej
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2
 Powyższe Technikum Spożywcze dzienne o kierunku przetwórstwo owoców i warzyw otwarte zostało we wrześniu 1973 roku. Było to pierwsze dzienne, młodzieżowe technikum w szkole.
W latach 70-tych organizacja Zespołu Szkół Zawodowych nr 4 została znacznie rozbudowana i obejmowała:
- zasadniczą szkołę zawodową
- zasadniczą szkołę wielozawodową,
- dzienne technikum przemysłu spożywczego (TPS),
- zasadniczą szkołę przyzakładową Hut Szkła Gospodarczego na podbudowie szkoły podstawowej
- zaoczne technika dla pracujących; technikum przemysłu szklarskiego o kierunku technologia szkła oraz technikum gastronomiczne

Po przeprowadzce, w roku szkolnym 1970/71 zwiększyła się liczba otwieranych oddziałów w szkole  (z 9 do 16) i rozszerzyła się oferta nowych specjalności zawodowych. Kształcono wówczas w następujących kierunkach i specjalnościach:

  • przetwórstwo owoców i warzyw
  • piekarz
  • kelner
  • kucharz
  • ciastkarz (od roku 68/69)
  • obuwnik (tylko2 lata; 70/71, 71/72)
  • przetwórstwo mleka
  • przetwórstwo mięsa
  • zdobnik szkła (od roku 70/71)
  • hutnik wyrobów szklanych
  • mechanika urządzeń kolejowych (rok 73/74, 74/75)
  • TPS (od roku 73/74)


        Wielkim wydarzeniem dla szkoły była chwila wręczenia sztandaru i nadania ZSZ nr 4  imienia Kazimierza Andrzeja Jaworskiego w dniu 28 lutego 1976 roku. K. Jaworski żyjący w latach 1897 – 1973 był zasłużonym poetą, tłumaczem literatury, redaktorem Kameny i pedagogiem, który przez 23 lata pracował jako polonista w reformackich murach Męskiego Seminarium Nauczycielskiego a następnie Liceum Pedagogicznego. W uroczystości oprócz miejscowych władz wzięła udział żona zmarłego pisarza Tekla Jaworska i syn, redaktor naczelny dwutygodnika społeczno – literackiego „Kamena” wydawanego w Lublinie Marek Adam Jaworski (do wyjazdu K.A. Jaworskiego do Lublina w 1949 Kamena redagowana była w Chełmie).

Wręcznie sztandaru sztandar szkoły

Ceremonia przekazania szkole sztandaru połączona była m.in. z wbijaniem w drzewce sztandaru pamiątkowych gwoździ przez grono pedagogiczne i zaproszonych gości oraz z wpisaniem się do księgi pamiątkowej. Oczywiście odsłonięto również w szkole tablicę pamiątkową poświęconą pamięci pisarza. W kilka lat później w czwartą rocznicę nadania szkole imienia KAJ-a otwarto w niej izbę pamięci narodowej, w której umieszczono pamiątki związane z patronem szkoły.
Możliwości szkoły w kształceniu młodzieży w wielu zawodach od początku wpłynęło na jej znaczną popularność w regionie, przewyższającą potencjał placówki. W każdym roku szkolnym przypadało dwóch lub trzech kandydatów na jedno miejsce. O popularności szkoły świadczyły liczne pochwalne notki prasy lokalnej zatytułowane np. „Najpopularniejsza w Chełmie” czy „Szkoła dobrej roboty”.
Na sukces szkoły na pewno miał wpływ szkolny internat dla dojeżdżającej młodzieży. Szkoła dysponowała internatem przy ulicy Lubelskiej 17 jak i przy Reformackej13 nieprzerwanie do roku 2001.Pierwszym kierownikiem internatu ZSZ nr2 był Jacek Zawiślak, który doceniony został za swoją pracę zawodową i w roku 1970 stanął na czele Rejonowej Rady Współzawodnictwa w internatach. Przez krótki okres na początku lat 70 - tych kierownikiem była Janina Szuszlak. 
    W roku szkolnym 1976/77 internat liczył 110 wychowanek. Prowadził stołówkę, ogród oraz chlewnię z tucznikami ( 80 sztuk tucznika). W całokształcie swej pracy należał do przodujących internatów województwa zajmując w latach 1975-77 pierwsze miejsce we współzawodnictwie o tytuł najlepszego internatu. Kierowniczką internatu była wówczas Katarzyna Kaszczuk, matematyczka (J.Zawiślak został kierownikiem wydziału w szkole) a wychowawczynią – Janina Mąka i Krystyna Matuszak. Kolejnym kierownikiem w latach 1978- 1991 był Pan Roman Zacharczuk, nauczyciel historii. Po nim w latach 90 –tych Pani Mirosława Sadlak, pełniąca funkcję kierownika w latach 1991 do 2001 tj. do przejścia na emeryturę. Odejście Pani Sadlak zbiegło się z decyzją o likwidacji szkolnego internatu w 2001 roku. Pani Sadlak, była długoletnim pracownikiem szkoły, zatrudniona w charakterze nauczyciela już w roku 1974. We wczesnym okresie swojej zawodowej pracy pełniła funkcję opiekuna szczepu ZHP działającego przy szkole.
    Przy szkole pracuje do dnia dzisiejszego stołówka, w której spożywali posiłki mieszkańcy internatu a do dnia dzisiejszego uczniowie obu szkół przy Reformackiej oraz nauczyciele. Długoletnim pracownikiem stołówki jest Pani Teresa Barczuk. Pani Teresa zatrudniła się w szkole od listopada 1970 roku, kiedy kierownikiem internatu była Pani Janina Szuszlak a kierownikiem stołówki Bogusława Szałaj. Przez długi okres, do roku 1987, Pani Barczuk szefowała szkolnej kuchni.
 Na potrzeby stołówki pod opieką pracowników i wychowanków internatu, funkcjonowała chlewnia i ogród (chlewnię zlikwidowano w połowie lat 80-tych a ogród na początku lat 90-tych).
Doniosłą rolę w procesie wychowawczo – dydaktycznym odgrywa biblioteka szkolna. W pierwszych latach po przeprowadzce na Reformacką do roku 1974 biblioteka właściwie nie realizowała swoich zadań wobec kłopotów z uporządkowaniem, zinwentaryzowaniem księgozbiorów. Dopiero w latach 1974 – 82, pod opieką nauczycielki i bibliotekarki Pani Marii Janiny Okoń biblioteka „stanęła na nogi”. Przeciętnie rocznie przybywało 660 książek. Stan woluminów bez roczników czasopism wynosił na początku 1982 roku 16 734 pozycje (obecnie 29800 woluminów). Biblioteka dysponuje „białymi krukami”, książkami wydanymi w latach 1883 – 1939.
Od początku 2004 roku funkcjonuje studio multimedialne, dzięki któremu uczniowie mogą bezpłatnie korzystać z Internetu i wykonywać prace wykorzystując sprzęt komputerowy.
 Na przestrzeni lat 70 – tych, pozalekcyjna działalność młodzieży zorganizowana była w licznych szkolnych organizacjach np. Samorząd Szkolny, LOP, LOK, PCK, harcerski szczep HSPS, TPPR, Spółdzielnia Uczniowska zajmująca się prowadzeniem sklepiku, kolportażem podręczników, pomocą w organizacji „szklanki gorącego mleka”. Jednocześnie prowadzone były pod opieką nauczycieli koła zainteresowań np. Zespół Recytatorski, Chór szkolny, Koło Gastronomiczne, Koło Matematyczne, Koło Młodych Racjonalistów (kształtowało postawę ideową), Koło Fryzjerskie, Hafciarskie, Klub PTTK „Tramp”, Klub Miłośników Teatru TV czy Szkolny Klub Sportowy.

Szkoła dnia dzisiejszego 

Do czasów obecnych, ZSZ nr 4 jeszcze kilkakrotnie przeżywał zmiany personalne na stanowisku dyrektorskim. Długoletniego dyrektora Longin Jana Okonia zastąpił  Romuald Tomczyk, który kierował placówką w okresie od marca 1982 do czerwca 1991. Jego zastępcami na stanowisku wicedyrektora byli; Krystyna Patejewicz, nauczycielka matematyki (wicedyrektor w latach 1982 – 1985) i Zbigniew Bejster nauczyciel geografii (wicedyrektor od IX 1973 do 1985). Pani Patajewicz oddelegowana do pracy w kuratorium na stanowisku starszego wizytatora wróciła do pracy nauczyciela w szkole w 1998, do przejścia na emeryturę w 2003 roku. W ostatnich latach kierownictwa Pana Tomczyka, wicedyrektorem była Bogusława Rykała, nauczycielka chemii (IX 1985 – VIII1991). W następnych latach od lipca 1991 do maja 1995 dyrektorem szkoły był Aleksander Stałęga. Funkcję wicedyrektora zaczęła pełnić wówczas Anna Nowakowska (wicedyrektor od 1991) a od 1995 Maria Dudek, powołana przez nowego dyrektora Stanisława Witucha, który piastował tę funkcję od 1 maja 1995 do przejścia na emeryturę w dniu 31 sierpnia 2004. Rok szkolny 2004/05 przywitano z nową dyrekcją. Stanowisko głównego dyrektora objęła Pani Maria Dudek, nowym wicedyrektorem został Pan Andrzej Fisz, a w roku  2005/06 Pani Marta Mazurek, nauczycielka matematyki w szkole od roku 1993.
Zmiany zachodziły również na stanowisku kierownika praktycznego szkolenia. W latach 1983 do 1990, kierownikiem szkolenia praktycznego była Pani Katarzyna Kaszczuk (wcześniej kierowniczka internatu). W okresie 1991 -1995 do przejęcia funkcji wicedyrektora, kierownikiem zostaje Pani Maria Dudek. Następnie,  szkolnymi praktykami dla uczniów zajął się Pan Wojciech Dyczko.
Oprócz zmian personalnych, następowały jednocześnie przekształcenia typów szkół wchodzących w skład ZSZ nr 4. We wrześniu 1998, założono publiczną szkołę średnią o nazwie V Liceum Ogólnokształcące w Chełmie przy Reformackiej 13 (liceum o profilu ogólnym). Pojawienie się nowego typu szkoły narzuciło ogólną zmianę nazwy szkoły na Zespół Szkół Zawodowych nr 4 i V Liceum Ogólnokształcące w Chełmie. Ten typ szkoły nie wytrzymał próby czasu i obecnie nie istnieje. Powyższe przekształcenia przyniosą zmianę nazwy szkoły na Zespół Szkół Zawodowych nr 4. Również przez krótki okres czasu od 2000 do 2004 roku funkcjonowało w szkole Liceum Techniczne, o profilu usługowo - gospodarczym.
Minione lata 90 – te, to szczególny rozwój organizacyjny szkoły. Mimo problemów lokalowych  przyjmowano coraz to większą liczbę uczniów, tworząc nowe typy szkół i kształcąc w nowych kierunkach zawodowych (przejęto filię na ulicy Lubelskiej). Liczba tworzących oddziałów wahała się od 46 do 48 a stan liczebny uczniów dochodził do około 1500 osób. Pod tym względem prawdopodobnie rekordowym rokiem szkolnym był 2000/2001, kiedy odnotowano 58 oddziałów o stanie uczniów 1548.  Do nowych ostatnio otwartych kierunków należy technik telekomunikacji (od roku szkolnego 2000/1).
Obecnie dominują w szkole klasy technikum, ale w minionych latach 90 – tych przeważały zasadnicze szkoły zawodowe. Młodzież tego typu szkoły kształcona była w następujących zawodach: kucharz, piekarz, kelner, krawiec, operator maszyn i urządzeń przemysłu spożywczego, aparatowy przetwórstwa mleczarskiego, aparatowy przetwórstwa mięsa. Liczne były klasy wielozawodowe kształcące w rozmaitych zawodach.